De Bibliotheek West Brabant - locatie Bibliotheek Roosendaal

Maatwerk aan de Markt

Door: Eimer Wieldraaijer - 02-12-2021

Drie jaar geleden kreeg de Bibliotheek Roosendaal een grondige opknapbeurt met als doel het creëren van de huiskamer van de stad. Leidde dat tot het gewenste resultaat? 


Aanleiding

Op 1 januari 2020 fuseerden de Bibliotheek VANnU en Het Markiezaat tot de Bibliotheek West-Brabant. De nieuwe organisatie bestrijkt een groot werkgebied, met vestigingen in Bergen op Zoom, Fijnaart, Halsteren, Hoogerheide, Klundert, Ossendrecht, Oudenbosch, Rijsbergen, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen en Zevenbergen. 
Er zijn servicepunten in Standdaarbuiten en Wouw, haal- en brengpunten in Dinteloord (BP Tankstation Vlamings), Hoeven (Surplus Pluspunt), Kruisland (Coop), Nieuw-Vossemeer (Spar), Nispen, Oud Gastel (Surplus), Rijsbergen-Rijserf, Roosendaal-Kortendijk, Roosendaal-Tolberg, Rucphen-Kerkakkers, Willemstad (Buurthuis Irene) en Zundert (eentje in De Willaert en eentje in het gemeentehuis).


Sinds 1 september 2020 geeft Roos Herman leiding aan de organisatie. De vernieuwing van de Bibliotheek Roosendaal in 2018 vond dus plaats voor haar aantreden, maar op basis van research voorafgaand aan ons gesprek weet ze toch van de hoed en de rand.

‘Samen met de verhuurder, woningcorporatie Alwel, is deze verbouwing indertijd opgepakt. Bedoeling was hiermee echt de huiskamer van de stad neer te zetten, de verblijffunctie van de bibliotheek een stevige impuls te geven.’

Ook in andere gemeentes heeft de bibliotheek de afgelopen jaren niet stilgezeten.

‘Vorig jaar hebben we de locatie Hoogerheide geopend. We zaten daar met een relatief grote bibliotheek in het gemeentehuis. Uiteindelijk is het bibliotheekdeel kleiner geworden, maar omdat we de ruimte nu delen met andere partijen hebben we de openingstijden kunnen uitbreiden.’


De komende jaren komen er nog meer vernieuwingen aan, licht Roos het beleid van haar organisatie toe. 
‘Binnen een aantal gemeentes zijn we verbouwingen en het samengaan met andere instellingen aan het voorbereiden. Dat is bijvoorbeeld het geval in de gemeente Halderberge, waar het erfgoed een belangrijke rol speelt. Samen met andere partijen willen we het huidige onderkomen van de bibliotheek aanpassen en geschikt maken voor nieuwe functies. Dat kan, want het is een prachtig pand met veel mogelijkheden. De gemeenteraad is al akkoord gegaan met de plannen, dus naar verwachting kan er in het eerste kwartaal van 2022 een start worden gemaakt met de realisatie. Ook in Steenbergen zijn we bezig om met meerdere partijen een pand te gaan bewonen. Daardoor worden de lijnen korter en kun je elkaar veel beter bereiken. Verder starten we in Bergen op Zoom met Thuis in de Wijk. Een soort wijkcentrum waar onder meer de bibliotheek en verschillende zorgaanbieders en dienstverleners onderdeel van zullen zijn. Bij dit alles geldt de slogan van ons jaarverslag uit 2020: Samenwerken, samen doen, samen leren, samen inspireren. De bieb verbindt.’

 

Concept/onderliggende visie

Conform de Wet Stelsel Openbare Bibliotheekvoorzieningen (WSOB) en in opdracht van de acht gemeentes Bergen op Zoom, Halderberge, Moerdijk, Roosendaal, Rucphen, Steenbergen, Woensdrecht en Zundert voert Bibliotheek West-Brabant de vijf algemene wettelijke kernfuncties uit:

1. het ter beschikking stellen van kennis en informatie,
2. het bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie,
3. het bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur,
4. het organiseren van ontmoeting en debat,
5. het laten kennismaken met kunst en cultuur. 

Deze brede taakstelling wordt regionaal ingekleurd en door de bibliotheek vertaald naar de lokale situatie en netwerken. 

Roos: ‘Belangrijk instrument bij het realiseren van deze doelen is de bibliotheek als huiskamer. Dat is de filosofie die we ook in Roosendaal nadrukkelijk hanteren en gestalte geven. Met onze partners delen we het pand aan de Markt. Die partners zijn onder andere: WijZijn Traverse (organisatie voor maatschappelijk welzijn), OnsMarie (ontmoetingscentrum voor senioren van 55 jaar en ouder), woningcorporatie Alwel die een horecavoorziening in het pand gaat opzetten, SAHR (Stichting Algemene Hulpdienst Roosendaal), Anglia (Engels taalonderwijs), EBC Taleninstituut, Zone Zuid architecten, en de Stichting Hurks Genootschap (vereniging voor Roosendaals erfgoed). Naast de bibliotheek biedt de locatie, die getooid is met de naam Parrotia en die zich profileert onder de noemer ‘podium, plek & plaza’, onderdak aan andere culturele en maatschappelijke organisaties, zoals een theater.
In nauwe samenwerking met deze en andere partners een community library realiseren in Roosendaal, dat is de gedachte achter de werkwijze in West-Brabant. Leidt dat ook tot het gewenste resultaat? Heeft de bibliotheek dankzij die nieuwe aanpak bijvoorbeeld een ander imago gekregen in haar werkgebied? Roos: ‘Dat is een interessante vraag, maar lastig te beantwoorden. Ik weet welhaast zeker dat er veel inwoners van Roosendaal tegenwoordig met andere ogen naar de bibliotheek kijken, maar dat er tegelijkertijd velen zijn die nog steeds niet goed weten wat de bibliotheek allemaal voor hen kan betekenen, is eveneens een feit. Om daar meer zicht op te krijgen ontwikkelen we een aanpak met als centrale insteek: hoe kunnen we die groep beter bereiken en beter leren kennen.’
 

Locatie(keuze)

‘De Bibliotheek Roosendaal zit pal in het centrum, in een bijzonder pand. Erachter bevindt zich een park, het Emile van Loonhuis (woonhuis uit 1868, thans Rijksmonument) zit ervoor en is ook onderdeel van de bibliotheek. De meeste inwoners van Roosendaal komen met de fiets, want in de directe omgeving geldt betaald parkeren voor wie met de auto komt.’

 

Realisatie/jaar van opening

Op 31 mei 2018 is de vernieuwde bibliotheek opengegaan.

 

Gebruik/beheer (ervaringen)

Roos: ‘Net als op veel andere plekken in het land zien we de uitleencijfers en het ledental dalen, maar daar staat tegenover dat het aantal bezoekers stijgt. Vaak zijn dat mensen met heel andere behoeften dan boeken lenen, dus is het zaak die door middel van je aanbod en diensten zo goed mogelijk te faciliteren.

Waar we de laatste tijd ook mee aan de slag zijn gegaan, is het neerzetten van een dementie-vriendelijke bibliotheek. Om mensen met dementie en mantelzorgers bij te staan, werken we samen met andere partijen aan een goede programmering. Daarnaast slagen we erin steeds meer studenten binnen te halen die bij ons komen leren.
 

Wie een third place en community library wil zijn dient daar qua personeelsbezetting en –houding op in te spelen. ‘Veel van onze medewerkers zijn al heel lang bij de bibliotheek in dienst, zij kennen de bezoekers als geen ander. Zij worden continu bijgeschoold via trainingen en workshops. Daarnaast trekken we medewerkers met een andere achtergrond aan om invulling te geven aan trajecten als een leven lang leren en educatie. Denk bijvoorbeeld aan nieuwe medewerkers met een pedagogische achtergrond of collega’s die Nederlands hebben gestudeerd. Dat is heel zinvol, omdat zij een ander soort kennis en visie inbrengen.’


Vier jaar na de opening zijn de gebruikssporen zichtbaar in sommige delen van de Bibliotheek Roosendaal. ‘Daarom gaan we met name de jeugdbibliotheek komend jaar wat opfrissen, want die dateert van 2006. Roosendaal heeft trouwens een heel mooie jeugdbibliotheek. Jongeren zijn voor ons sowieso een belangrijke doelgroep. Dat blijkt ook uit het feit dat elke school in deze plaats een Bibliotheek op school heeft.’

 

Begroting/bouw- en inrichtingskosten

De verbouwing kostte 500.000 euro. Deze is in de bestemmingsreserve genomen en jaarlijks wordt hierop 50.000 euro afgeschreven.

 

Grootte gebouw (in vierkante meters)

De locatie is in totaal 1943 vierkante meter, inclusief 265 vierkante meter kantoorruimte.

 

Naam architect/interieurarchitect

Marcel van der Veer van MARS Interieurarchitecten.

 

Tips/leermomenten (do’s and don’ts)

Roos: ‘Dit project is in gezamenlijkheid opgepakt. Men is als werkgroep aan de slag gegaan. In verschillende fases heeft men zich afgevraagd of datgene wat op tafel lag nog aansloot bij de overeengekomen doelstellingen. Die zorgvuldigheid aan de voorkant van het proces heeft zich uitbetaald, in die zin dat iedereen zich herkent in het eindresultaat. Zo voorkom je dat je met nare verrassingen achteraf wordt geconfronteerd.

Dat neemt niet weg dat het zaak is een flexibel concept te hebben, om in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen. Wat er staat in Roosendaal, is heel open, heel transparant,  en tegelijkertijd biedt de ruimte mogelijkheden tot aanpassing, tot maatwerk.’

 

Bijzonderheden/(lokale)kenmerken

‘Alle bibliotheken in ons werkgebied zijn in wezen verschillend. Het maakt al een groot verschil of je in een stad gevestigd bent (Roosendaal heeft 77.000 inwoners) of in een kleine gemeenschap. De locatie, de programmering, de collectie, ze zijn nergens hetzelfde. In het verlengde daarvan: het is zaak op elke locatie in te spelen op de kansen die zich ter plekke voordien. Zo heb je in de ene gemeente diverse haal- en brengpunten, en in de andere gemeente een collectie in een verzorgingshuis. In Dinteloord hebben we een bibliotheek in een benzinepomp. Voordien hadden we daar een haal- en brengpunt op een locatie die vanwege corona de deuren moest sluiten. Om onze leden toch te kunnen blijven voorzien van boeken, deed deze optie zich voor dankzij de sociaal bewogen eigenaar van de benzinepomp. Niet iedereen is er enthousiast over – je hoort bijvoorbeeld: hoe moet dat met kinderen op de fiets? – maar in de praktijk loopt dat haal- en brengpunt best goed. Of we daar op de lange termijn blijven zitten, weet ik niet, maar voor nu zijn de resultaten goed. We zijn op zoek geweest naar een plek waar veel mensen komen. We hadden al ervaring met twee haal- en brengpunten in supermarkten, die succesvol zijn. Buiten de gebaande paden durven treden, innovatief denken en handelen, dat zie ik als een van onze kenmerken.’

 

Contactpersoon (voor meer informatie)

Roos Herman, directeur-bestuurder van de Bibliotheek West-Brabant: 
r.herman@bibliotheekwb.nl