De Bibliotheek Oost-Achterhoek - locatie Bibliotheek Lichtenvoorde

Nu eens voorleestheater, dan weer cursuslokaal

Door: Eimer Wieldraaijer - 27-10-2021

Dat Lichtenvoorde meer te bieden heeft dan de Zwarte Cross bewijst de nieuwe openbare bibliotheek, die het centrum van de Achterhoekse plaats een welkome impuls geeft.


Aanleiding

Vlak na de opening van de nieuwe bibliotheek in het Gelderse Lichtenvoorde postte bibliotheekspecialist Mark Deckers het volgende compliment op zijn veelgelezen blog: ‘De bibliotheek Oost-Achterhoek behoort al jaren tot de laagst gefinancierde bibliotheken van Nederland. Met andere woorden: veel middelen zijn er niet. Toch zijn in de afgelopen jaren bijna alle vestigingen vernieuwd. Hoe doen ze dat? Nou, vooral met nuchter boerenverstand: investeren waar het echt nodig is en geen overbodige opsmuk.’


Ton Mengerink staat symbool voor de karakterschets van Deckers. Even rustig als zakelijk vertelt de directeur-bestuurder van de Bibliotheek Oost-Achterhoek hoe het hem en zijn team toch is gelukt om ondanks beperkte middelen een nieuwe bieb neer te zetten in het 13.000 inwoners tellende dorp: ‘De aanleiding voor de verhuizing van de bibliotheek in Lichtenvoorde is drieërlei. Het pand waar we zaten was sterk verouderd, onpraktisch ingedeeld en energietechnisch een drama. In dat pand hadden we geen aparte ruimtes voor bijvoorbeeld groepsactiviteiten of een-op-een taalbegeleiding. Tegelijkertijd zocht de gemeente een plek in het centrum waar men - in het kader van de campagne Geef Lichtenvoorde kleur - activiteiten kon onderbrengen. De plek van de oude bibliotheek en het naastgelegen parkeerterrein worden in de komende tijd getransformeerd tot een activiteitenplein voor allerlei initiatieven. En ten slotte was er een projectontwikkelaar die dankzij de bouw van de nieuwe bibliotheek met daarboven appartementen het derde en laatste deel van zijn bouwproject kon realiseren. Met andere woorden: de wensen van drie partijen kwamen mooi bij elkaar.’

 

Concept/onderliggende visie

‘Het multifunctionele gebruik dat we in de oude setting niet hadden, kunnen we nu wel goed gestalte geven. Ook tijdens uitleenuren zijn er thans activiteiten mogelijk die we eerst niet konden herbergen. Bovendien hebben we de momenteel beschikbare ruimtes kunnen inrichten met betere faciliteiten, zoals beeldschermen en andere dingen. Zo is er een cursusruimte aan de zijkant van het gebouw en een bieblab waar je leert programmeren.


In ons pand zijn wij de enige vaste bewoner – het aantal vierkante meters was immers beperkt – maar we werken voor onze activiteiten wel met diverse partijen samen. In het kader van het Taalhuis doen we dat bijvoorbeeld met het ROC.’ Deckers: ‘Op het ene moment is deze bibliotheek een voorleestheater, het andere moment een Taalhuis, het moment erop gewoon een stamtafel van krantenlezers en drie tellen later weer een cursuslokaal voor cursussen.’

Bij de nieuwbouw is duurzaamheid een belangrijk aandachtspunt geweest voor bibliotheek en gemeente. 

Lichtenvoorde is als bibliotheek ‘all-electric’ uitgevoerd. Dat wil zeggen: er is geen gasaansluiting en op het dak liggen zestig zonnepanelen. Voor de inrichting zijn waar mogelijk meubels gebruikt die herbruikbaar/recyclebaar zijn.

 

Locatie(keuze)

De bibliotheek zit pal in het centrum, tussen de winkels, bij een markt met verschillende horecavoorzieningen. Mengerink: ‘Dat geeft levendigheid, reuring, ook als de winkels gesloten zijn. De combinatie van maatschappelijke en winkelfuncties is echt een pre.’
 

De Bibliotheek Oost-Achterhoek telt zeven vestigingen in drie gemeentes: Berkelland, Oost-Gelre en Winterswijk. Berkelland heeft vier vestigingen (Borculo, Eibergen, Neede en Ruurlo), Oost-Gelre twee (Lichtenvoorde en Groenlo), en Winterswijk een. ‘We hebben geen hoofdvestiging, maar zeven bijna gelijkwaardige vestigingen.’

 

Realisatie/jaar van opening

In november 2020 verhuisde de bibliotheek al naar haar nieuwe onderkomen, maar de officiële opening vond pas plaats op 9 september 2021. ‘De bibliotheek was net open toen we alweer dicht moesten vanwege de coronalockdown.’ Mengerink vervolgt: ‘Van de officiële opening hebben we geen formeel gebeuren gemaakt, maar een leuk programma dat aan elkaar werd gepraat door twee Achterhoekse cabaretiers. Zo konden we aan de genodigden laten zien wat we allemaal meer doen dan boeken uitlenen. En dat werkte. Een van de aanwezigen was de wethouder van Winterswijk. Bij vertrek zei hij: “Dit wil ik ook”. Goed om te horen, want in Winterswijk zijn we ook in gesprek over een nieuwe vestiging.’

 

Gebruik/beheer (ervaringen)

‘In al onze vestigingen, en dus ook in Lichtenvoorde, merken we dat bezoekers toch nog enigszins terughoudend zijn om naar de bieb te komen, hoewel we geen corona-app hanteren. Het is dus helaas niet zo dat iedereen die vroeger makkelijk bij ons naar binnen liep, dat nu ook alweer doet. Wat wel goed loopt, zijn de activiteiten die we organiseren.’
 

Nogmaals Deckers: ‘Ze zeggen wel eens “put your money where your mouth is”. Nou, dat is dus eigenlijk precies wat in de bibliotheek Lichtenvoorde en al die vestigingen van Oost-Achterhoek gebeurt. Er wordt geen cent te veel uitgegeven aan de inrichting, het geld zit in de programma's. Niet dat je wat kunt zeggen van die inrichting hoor, het ziet er echt keurig en functioneel uit. Maar het echte geheim zijn toch de activiteiten.’

 

Begroting/bouw- en inrichtingskosten

Mengerink: ‘De huur van dit pand krijgen we via de subsidie door de gemeente vergoed. Aan eenmalige kosten besteedden we circa 750.000 euro (inrichting, plafonds, verlichting, et cetera). We hebben een casco pand gekregen en dat grotendeels met geld van de gemeente kunnen inrichten. Van die 750.000 euro was 600.000 namelijk gemeentelijke subsidie.’

 

Grootte gebouw (in vierkante meters)

De totale vloeroppervlakte is 750 vierkante meter.

 

Naam architect/interieurarchitect

De inrichting werd gedaan door InVorm uit Schiedam. ‘De ervaring van onze manager, Lynn Karsijns, die al meerdere herinrichtingen heeft begeleid, kwam hierbij goed van pas.’

 

Tips/leermomenten (do’s and don’ts)

‘Samen met een groep medewerkers is Lynn intern gaan sparren over de nieuwe bibliotheek. Wat ik zelf eveneens heel waardevol vind, is dat ik met de betrokken ambtenaren laagdrempelig over dit soort zaken heb kunnen praten. Even met elkaar bellen en iets afstemmen, zonder dat het meteen formeel wordt. Het vertrouwen in elkaar tussen partijen die samen iets willen realiseren, heeft hier heel goed gewerkt. Geef elkaar de ruimte. Ga ervoor, als je allebei iets wilt. Wie vertrouwen geeft, krijgt dat ook terug.’

 

Bijzonderheden/(lokale)kenmerken

‘Het multifunctionele gebruik van de bibliotheek is iets wat eruit springt. De ruimte die we nu in Lichtenvoorde tot onze beschikking hebben, kunnen we op allerlei momenten gelijktijdig voor diverse activiteiten benutten. Heel bewust hebben we ook een open uitstraling gecreëerd. Als je voor het pand langsloopt, kijk je er dwars doorheen tot aan de achtergevel. De kasten in het middenstuk zijn laag, zodat je er overheen kijkt. Bijkomend voordeel: de bibliotheek lijkt daardoor groter dan zij in werkelijkheid is.’

 

Contactpersoon (voor meer informatie)

Lynn Karsijns, manager Bibliotheek Oost-Achterhoek: 
lynn.karsijns@oostachterhoek.nl

Ton Mengerink, directeur-bestuurder Bibliotheek Oost-Achterhoek: 
ton.mengerink@oostachterhoek.nl